Vjerski Objekti – Gradski i prigradski saobraćaj Tuzla
 
Vjerski objekti

Vjerski Objekti (Tuzla)

Od spomenika islamske tradicije, u Tuzli se nalazi nekoliko starih, veoma lijepih džamija, kao što su Poljska (Turalibegova), izgrađena 1572. godine, zatim Šarena, Čaršijska, Džindijska, Mejdanska i Bijela džamija u Gornjoj Tuzli, te Čaršijska česma iz 1888. godine.

Rimokatolička crkva sv. Petra, koja je bila sagrađena 1873. godine,iako izuzetno vrijedno zdanje s brojnim freskama, koje su bile pod zaštitom države, morala je 1987. biti srušena zbog posljedica slijeganja tla (uslijed eksploatacije soli), te je 1998. izgrađen novi Franjevački samostan i crkva sv. Petra i Pavla.

U blizini je i Pravoslavna crkva uspenija Presvete Bogorodice iz 1874. godine, koja je osamdesetih godina prošlogstoljeća uspješno spašena od tonjenja, budući da se i ona nalazila na području pogođenim ovim fenomenom. U Srednjoj Lipnici se nalazi kapela Gospe Lipničke iz 17. stoljeća, tipičan primjer tradicionalnog narodnog graditeljstva. U Kapeli se nalazi slika Blažene Djevice Marije, kojoj narod ovog kraja pripisuje čudotvorne moći.

bt_bb_section_bottom_section_coverage_image
Vjerski objekti

Gradska Behrem-begova džamija (Tuzla)

Šarena (Časna, Atik, Gradska, Behram-begova) džamija izgrađena je 1888. godine na mjestu gdje je bila najstarija tuzlanska džamija izgrađena prije 1533. godine. Ime Atikova džamija je dobila zbog toga što je ona, vjerovatno, najstarija tuzlanska džamija, a ime Behram-begova dobila je po tome što je preko puta nje bila smještena Behram-begova medresa, i što je vjerovatno sam ovaj vakif dao da se ona obnovi i održava. Također je zbog svoje ukrašene unutrašnjosti nazivaju i Šarena džamija. Dimenzija je 10 x 10m i dominira okolinom. Džamija, medresa i mekteb izgorjeli su u požaru koji je zadesio Donju Tuzlu 10. septembra 1871. godine. Prije požara bila je zidana od ćerpiča, s drvenom kupolom. U XVII stoljeću džamiju obnavlja Behram-beg. Nakon početka ponovne izgradnje 1888. godine dobila je kupolu od čvrstog materijala, ali je ubrzo zamijenjena krovom od crijepa. U prizemlju je deset željeznih prozora s ukrižanim rešetkama. Unutrašnjost džamije je ukrašena raznim mustrama. Minber je izrađen u arapskom stilu. Minaret je višedjelni. Od podnožja do vrha zida džamije četvrtasta je s uskim krovom sa tri strane. Džamija kao i sami harem osigurani su potpornim zidom od kamena s betonskom pločom.
Šarenu džamiju projektovao je Franc Mihanović (adaptacije su rađene po projektu Franca Kurila). To je rijedak i izuzetan primjer džamije tog vremena i stila.

Razvoj Donje Tuzle iz varoši u kasabu počinje izgradnjom džamije koja je nosila naziv Časna, te se i sama mahala po njoj zvala Časna mahala. Razvojem Donje Tuzle nastaju i nove mahale. Od 1910. godine Donja Tuzla se zove samo Tuzla.
Časna džamija prvi put se spominje 1548. godine, a pretpostavlja se da je izgrađena poslije 1533. godine, jer se u pomenutom spahijskom popisu ne pominje.
Gradnjom drugih džamija u Donjoj Tuzli, Časna džamija dobiva i naziv Atik (Stara) džamija. Kako se naziv džamije mijenjao i mahala se nazivala džamijska, potom Časna, pa Atik.
Do sredine XVI stoljeća, ova mahala bila je najznačajnija mahala u Donjoj Tuzli.
Kako je usljed skidanja olovnog pokrova kupole došlo do oštećenja drvene konstrukcije kupole, arhitekt Franc Kuril je 1895. godine izradio projekat adaptacije, prema kojem je izvorna drvena kupola zamijenjena četverovodnim krovom.

bt_bb_section_bottom_section_coverage_image
Vjerski objekti

Crkva Sv. Ante Padovanskog (Lukavac)

Crkva Sv. Ante Padovanskom se nalazi u dijelu Lukavca izgrađenom sjeverno od Željezničke pruge, na uglu ulica Lukavačkih brigada i Bistaračke. Južno u odnosu na vjerski objekat se nalazi zgrada MUP-a i Općine Lukavac, a istočno, na suprotnoj strani ulice Lukavačkih brigada, Gradsko obdanište. Katoličku crkvu Sv. Ante Padovanskog u Lukavcu i župnu kuću (1928) projektovali su Karl Paržik i Florijan Strauss u duhu historicizma i neoromantizma Ovi objekti čine značajnu i dobro očuvanu graditeljsku cjelinu, posebno kada se posmatraju u kontekstu susjednog stambenog naselja „Filipstan“ iz austrougarskog perioda, namijenjenog stanovanju poslovođa i istaknutih majstora obližnje Fabrike sode. Karl Paržik je bio jedan od najznačajnijih protagonista na arhitektonskoj sceni u Bosni i Hercegovini, tokom austrougarskog, ali i perioda između dva svjetska rata“;

Pored dominirajućeg trenda moderne arhitekture, bila je prisutna i struja takozvane “historicističke inercije”. Karl Paržik, uz Josipa Vancaša najznačajniji stvaralac iz austrougarskog stvaralačkog perioda se potpuno oglušio o pojavu novih trendova u arhitekturi nakon završetka I svjetskog rata i ostao vjeran stilskom izrazu gdje je postigao zapažene rezultate. U tom duhu projektuje i Crkvu Sv. Ante Padovanskog 1928. godine, koja je izvedena do 1930. godine od strane građevinskog preduzeća iz Tuzle vlasnika Florijana Straussa. O Paržikovoj stilskoj dosljednosti u tom periodu svjedoči i prethodno izvedena historicistička Crkva Majke Božje u Olovu iz 1925 godine. Nakon izvedbe Crkve Sv. Ante Padovanskog u Lukavcu, Paržik u istom duhu izvodi i Crkvu Sv. Josipa u Sarajevu 1935. godine. Historicistički objekat izveden u Lukavcu se razlikuje od pomenutih crkvi u Olovu i Sarajevu što je rađen u dosljednoj zidanoj konstrukciji primjerenoj historicističkoj arhitekturi. Prethodne dvije crkve su izvedene u armiranobetonskoj konstrukciji. U stilskom pogledu, Crkva u Lukavcu je najsličnija prethodno izvedenoj crkvi u Osovi iz 1926. godine. Pogotovo se tu misli na kompoziciju volumena i motiv arkada ispod strehe sa produženim trakama niz fasadu.

Izvedba crkve je također predstavljala posljedicu privredno-industrijskog razvoja Lukavca iz prethodnog perioda. Uz blagonaklon odnos rukovodstva Fabrike sode u Lukavcu, nadbiskup Josip Štadler je 1910. godine odobrio osnivanje župe u Lukavcu posvećene Sv. Anđelu čuvaru, koja je trebala opslužiti sve veći broj novopridošlih vjernika u Lukavcu. Godine 1932. godine župa mijenja ime u Sv. Ante Padovanskog, po čemu je nazvana novoizgrađena crkva. Crkva je izgrađena po Paržikovom nacrtu bez obzira što su već postojali nacrti Josipa Vancaša iz 1909. godine. Pored crkve, u okviru istog kompleksa, 1928. godine je izvedena i župna kuća daleko manje spomeničke vrijednosti. Nacrti kuće su izvedeni od strane Florijana Straussa iz Tuzle.

bt_bb_section_bottom_section_coverage_image
Vjerski objekti

Crkva svetog Ilije u Puračiću

Crkva sv. Ilije u Puračiću , Srpske pravoslavne crkve, Eparhija zvorničko-tuzlanska, je na području općine Lukavac, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine [1] koji sačinjavaju: ikonostas sa 14 ikona na platnu, crkveni tron sa kompozicijom sv. Save, i ikona Ilijinog uzlaska na nebo u ognjenim kolima, te drveni krst.
Prva drvena pravoslavna crkva u Puračiću sagrađena je 1881. godine. Naredne, 1895. godine se započelo sa gradnjom nove crkve na pristupačnijem ravničarskom dijelu Puračića, ispod Čaršije prema rijeci Spreči. Završena je 1903. godine. U vrijeme ratova bila je djelimično oštećivana, ali je zadržala izvornu autohtonost
Pripada tipu jednobrodnih crkava sa zvonikom, zidanih sitnom ciglom – opekom. Ima pravougaonu osnovu dimenzija 18,80 m x 11,70 m. U osovini crkve, koja je orijentirana u pravcu istok – zapad, sa zapadne strane, nalaze se zvonik i apsida tako da ukupne dimenzije crkve, 25,70 m x 11,70 m. Visina do sljemena dvovodnog krova iznosi 12,20 m, a visina tjemena zvonika iznosi 18,50 m.

Oltarski prostor s časnom trpezom odijeljen je od naosa velikim ikonostasom načinjenim od drveta sa slikama koje su rađene uljem na platnu. Ukupne dimenzije ikonostasa iznose 5,60 x 4 m. U vertikalnom iščitavanju, ikonostas je podijeljen na tri cjeline. Središnji dio nešto je viši u odnosu na druga dva. Sa druge strane, horizontalno iščitavanje cjelina ikonostasa omogućava sagledavanje jedinstvenog ikonografskog obrasca karakterističnog za Pravoslavnu crkvu.

Hram svetog proroka Ilije u Puračiću se nalazi u vrlo dobrom stanju, i u upotrebi je.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH vrednujući odredbe Aneksa 8 Dejtonskog mirovnog sporazuma među 11 objekata koje je proglasila nacionalnim spomenicima sa područja Federacije uvrstila je pravoslavnu crkvu u Puračiću, općina Lukavac.
Hram svetog proroka Ilije u Puračiću jedini sa područja općine Lukavac kao historijska građevina uvršten je u nacionalne spomenike koji uživaju najviši stepen zaštite. Ova crkva sagrađena je daleke 1881. godine, a svoju rekonstrukciju doživjela je 1909. godine kada je mala drvena građevina zamijenjena novom crkvom koja je do danas zadržala isti izgled.

U ratu 1992-95. ovaj objekat, izuzev oštećenja fasade, koja su bila plod agresorskog granatiranja, nije pretrpio nikakvih oskrnavljenja.

bt_bb_section_bottom_section_coverage_image